Türkiye ETS yürürlükte. Peki SKDM açısından 2026 ve 2027’de ne değişiyor?

Önce iki sistemi birbirinden ayıralım

Türkiye’nin kendi emisyon ticaret sistemini kurması, Türkiye’yi AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması kapsamından çıkarmıyor.

AB CBAM Yönetmeliği’nin 9. maddesi daha dar bir konuya bakıyor: İlgili gömülü emisyonlar için üçüncü ülkede gerçekten bir karbon bedeli ödenmişse, bu tutar belirli şartlarla CBAM yükümlülüğünde dikkate alınabiliyor.

Bu nedenle iki ayrı soruyu cevaplamak gerekiyor:

• Türkiye ETS kapsamında ilgili tesis için gerçekten bir karbon maliyeti oluştu mu?
• Oluştuysa, bu maliyet AB CBAM kuralları açısından dikkate alınabilecek şekilde belgelenebiliyor mu?

2026: esas mesele veri ve hazırlık

2026 için pratik yaklaşım basit: Gerçekten ödenmiş bir karbon bedeli yoksa, CBAM hesabında Türkiye kaynaklı bir karbon fiyatı indirimi varsaymamak gerekir.

Bu, 2026’nın önemsiz olduğu anlamına gelmiyor. Tam tersine, tesis verisinin, izleme düzeninin ve kanıt zincirinin kurulması açısından kritik bir hazırlık yılı.

2027: “sıfır” demek artık otomatik olarak doğru değil

2027’den itibaren Türkiye ETS kapsamında gerçek bir net karbon maliyeti oluşursa, bu tutar CBAM Madde 9 açısından dikkate alınabilecek bir unsur haline gelebilir.

Ancak “Türkiye ETS var, o halde indirim de var” denemez. Ücretsiz tahsisat, iade veya başka bir telafi varsa bunların etkisi ayrıca hesaba katılır. Ayrıca hangi emisyon için ne kadar bedel ödendiğinin ve bu ödemenin AB kurallarına göre nasıl belgelendiğinin gösterilmesi gerekir.

Ne değişmedi?

• Türkiye hâlâ CBAM kapsamındadır.
• Türkiye ETS, AB ETS’ye otomatik olarak eşdeğer veya tam bağlı kabul edilmiyor.
• Gerçek emisyon verisi kullanılacaksa AB CBAM doğrulama kuralları ayrıca uygulanıyor.
• Türkiye’deki ulusal raporlama düzeni, tek başına AB müşterisinin CBAM beyanı için yeterli kabul edilmemeli.

İhracatçı açısından asıl soru ticari

Yeni ETS düzenlemesi tek başına bir satış argümanı değil.

Asıl soru şu: Ürününüz AB müşteriniz için ne kadar CBAM yükü yaratıyor, doğrulanmış gerçek tesis verisi bu yükü değiştiriyor mu ve Türkiye’de gerçekten ödenen bir karbon bedeli varsa bunun ne kadarı hesaba girebiliyor?

Bu üç unsur birlikte değerlendirilmeden “ETS avantajı” veya “CBAM tasarrufu” gibi ifadeler kullanmak erken olur.